Over selfie-sticks en foto-toerisme; reizen we voor onszelf of voor anderen?

Vanochtend las ik in de Jakarta Post een artikel over selfies en toerisme in Indonesië. De auteur zag de hele selfie-cultuur als ‘the root of all evil in Indonesian tourism’. Rabbit Town, een kunstzinnige bezienswaardigheid in Bandung spande de kroon. Hier kunnen toeristen selfies maken met op de achtergrond kunstwerken van (bekende) kunstenaars. Niet alleen rijst hier de vraag of het geen plagiaat is, maar ook in hoeverre bestemmingen en bezienswaardigheden worden gedegradeerd tot selfie-bestemmingen voor social media. Het is niet raar dat in het Ulen Sentalu Museum in Yogjakarta het verboden is om selfies of foto’s te maken; het museum wil dat je luistert naar de gids en daadwerkelijk iets leert over de geschiedenis van Indonesië.
Terwijl ik het artikel las en het meer dan eens was met haar kritiek, moest ik toch wel bij mijzelf te raden gaan in hoeverre ik zelf mee doe aan dat selfie-toerisme. Alleen al het feit dat ik zelf een selfie-stick heb, zegt al genoeg…

Een selfie op de Pinus Pengger.

Selfie-toerisme in Indonesië
Afgelopen februari was ik weer in Indonesië. Ik herinner mij nog dat Sesilia en ik door de bergen reden in de omgeving van Yogjakarta en wij verbaasd waren over de vele toeristische attracties die we onderweg tegenkwamen. Zelfs Sesilia kende ze niet. Zelf waren we naar de zonsopgang geweest bij Kebun Buah Mangunan en op weg naar Pinus Pengger. Wat deze twee bezienswaardigheden gemeen hebben is dat ze prachtig uitzicht geven over de bergen van Yogjakarta en waar je dus meer dan mooie foto’s kunt maken. Hetzelfde geldt voor het in het artikel aangehaalde Kalibiru Park. Hoog in de bergen kijk je ver weg over het landschap en de bergen. Toen ik er was in 2016 was het redelijk rustig, maar het schijnt nu een van de bekendste foto-bestemmingen te zijn in de omgeving van Yogjakarta. Zo bekend, dat mensen er in de buurt een tweede attractiepark willen maken. In inderdaad, beschermd natuurgebied. Bij elk van dit soort parken zie je installaties waar je foto’s kunt maken of voor een klein bedrag foto’s van jezelf kunt laten maken. En daar gaat het om: het is een bezienswaardigheid waar je mooie foto’s maken, niet waar je kunt genieten van de (relatieve) rust en het uitzicht.
Al lezende door het artikel kwam ik erachter wat ik zag daar in de bergen van Yogjakarta. Die toeristische attracties waren afgezette parken met stellages waar je leuke foto’s kunt maken. Tijdens de rit hadden Sesilia en ik het er nog over dat het zo goed was dat er meer bezienswaardigheden en attracties kwamen, zodat mensen niet alleen in de stad blijven, maar ook de natuur in de omgeving van Yogjakarta bezoeken. En dat het goed is voor het toerisme en de mensen die verdienen aan de toeristen. Sesilia heeft een eigen hostel en is dus afhankelijk van het toerisme in Indonesië. Dit alles bespraken we zonder rekening te houden met de druk die het toerisme legt op de natuur, al dan niet ontbossing en vervuiling en de eventuele culturele degradatie die gepaard gaat met foto-toerisme.

En nog een selfie op de Malioboro.

Kijk eens naar mij!
Hoewel ik zelf enigszins terughoudend ben om zomaar overal foto’s te nemen, laat staan selfies, verdwijnt dat gevoel vrij snel als ik eenmaal in Azië ben. Foto’s, foto’s, foto’s. Het is niet raar om daar ergens je selfie-stick tevoorschijn te halen en foto’s te maken…van jezelf! Mijn vrienden in Yogjakarta maken zelf veel foto’s en vragen continu of ze een foto van mij moeten maken als we ergens zijn. In Zuid-Korea was het nog een graadje erger, daar kon je overal foto’s maken, al dan niet van jezelf. Op straat of in winkels, alles kon. Mijn vriendin in Korea maakte ook overal foto’s van, ook van mij. Volgens mij is er geen bestemming waar ik zoveel foto’s van mijzelf heb, als Seoel. In Tokyo zag ik het ook, iedereen maakte overal foto’s van, met zichzelf in de picture natuurlijk.
En waar verschijnen al deze foto’s? Op social media. En de toerisme industrie gaat er helemaal in mee. Het is niet raar als je bij je hotelboeking een fotograaf kunt boeken die de mooiste foto’s maakt bij de belangrijkste Instagramm-attracties. Bezienswaardigheden zoals het Kalibiru Park in Indonesië spelen helemaal in op het foto-toerisme. Wat dacht je van het De Mata Trick Eye museum inYogjakarta? Het enige dat je daar kunt doen is gekke foto’s maken van jezelf. Ik weet het, want ik ben er ook naartoe gegaan.
Genieten van het uitzicht en de natuur lijkt er soms niet meer bij te zijn. Of gewoon daadwerkelijk ergens echt te zijn. Iedereen is druk bezig met foto’s te maken, al dan niet op de speciale foto-punten. Vervolgens moet dit alles op social media gezet worden zodat de wereld ziet waar we op dat moment zijn. Of zijn geweest.

En kijk ons hier eens met z’n allen in een boot in Halong Bay. Say cheese to the selfie-stick!

Waarom is het zo belangrijk?
Waarom willen wij onszelf zo graag laten zien aan de rest van de wereld via social media? En waarom lijkt dat foto-toerisme in sommige landen prominenter aanwezig te zijn dan in andere landen? Reizen we nu voor onszelf of voor anderen? Ik denk dat het een combinatie van verschillende factoren is.
We kennen allemaal de grapjes over Japanners en Amerikanen die overal een foto van willen maken en zich vervolgens snel haasten naar de volgende bestemming of bezienswaardigheid om daar weer snel een foto te maken. Net als de Indonesische familie in het artikel, ze willen alleen maar selfies maken. Een van de reden waarom ze zich haasten, is omdat ze ook heel blij mogen zijn als ze 2 weken per jaar verlof hebben om te reizen. Ze zijn gehaast, omdat ze haast hebben. We vergeten soms dat niet iedereen zo’n relaxt leven heeft als in grote delen van West-Europa, waar we minimaal 5 weken verlof hebben per jaar. Ik – nu als ambtenaar – heb er meer dan 9!

Hier ben ik in Windhagen met mijn vader, hij zoekt nog even de camera en ik het juiste licht.

Verder is het uiterlijke vertoon in sommige landen nog belangrijker dan hier in Nederland. Jazeker, nog belangrijker. Het is belangrijk om te laten zien waar je allemaal wel niet bent geweest, hoe rijk je dus eigenlijk bent en hoeveel je van de wereld hebt gezien. Kijk eens naar mij, waar ik nu weer ben en wat ik allemaal wel niet heb gezien! Nee, je hoeft niet rijk te zijn om te kunnen reizen, maar in landen als Indonesië geldt het toch wel iets meer dat mensen met geld vaker reizen dan mensen met weinig geld. Sesilia vertelde over bepaalde producten en merken die hip zijn in Indonesië. Jonge mensen kopen een artikel in een bepaalde winkel en lopen vervolgens de hele tijd met die tas. Of wat dacht je van de nep Go Pro fotocamera? Deze doet het erg goed in Indonesië. Het lijkt vooral om het beeld naar buiten te gaan, dat moet er goed uit zien. Het plaatje over onszelf van hoe we willen dat andere mensen ons zien. In Seoel is overigens de cosmetische industrie booming business.

Een van de vele selfies in Seoel.

En waar ben ik schuldig aan?
Eigenlijk aan alles een beetje. Ik heb een selfie-stick, dat om te beginnen. Zo hoef ik niet telkens aan andere te vragen om een foto van mij te nemen en kan ik leuk foto’s van mijzelf maken als er niemand in de buurt is. Tegelijkertijd is het ook erg praktisch als je foto’s van bovenaf wilt nemen, je plaatst je toestel op de stok en houdt deze hoog boven je hoofd. En het is ook handig als je foto’s van je vrienden met jezelf wilt nemen. En soms gebruik ik het als camera-houder, voor als ik filmpjes maak die ik al dan niet op social media deel.

En dit had niet gekund zonder selfie-stick, een overzichtsfoto van het drukste kruispunt in Tokyo.

En dan al die foto’s die ik maak, is dat nu echt allemaal ter herinnering? Nee, ik heb toch echt een website die gevuld moet worden, inclusief de social media. Ik schrijf over bestemmingen, dus ik moet foto’s maken. Mijn reisblog is afhankelijk van foto’s. Zo heel af en toe ga ik een samenwerking aan en in ruil voor deze samenwerking willen bedrijven een foto zien. Zo simpel is het.
Voor mijn omgeving of mijn vrienden hoef ik het dan weer niet te doen. Veel van de mensen om mij heen zijn nu eenmaal net zo bevoorrecht als ik en maken zelf veel reizen, al dan niet meer dan ik zelf. Tja, dat heb je soms.

Hier probeer ik op Fuerteventura nog een selfie te maken met een geitje. Dat ging dus niet zo makkelijk, dit is nog de minst wazige foto…

Maar toch, ik maak foto’s voor ‘derden’. En denk maar niet dat ik de meest lelijke foto’s op mijn website of social media zet! Zo ijdel ben ik dan ook wel weer. Juist omdat ik niet teveel rekening wil houden met ‘derden’, beperk ik ook de samenwerkingen met bedrijven.
Gelukkig ben ik wel iemand die nog echt kan genieten van de plek waar ik op dat moment ben. Een foto maken is voor mij toch ook echt herinnering vastleggen. Meer dan eens blader ik nog weleens door de vele foto’s die op mijn computer staan van al die reizen die ik heb gemaakt. Ik reis nog altijd om de wereld te ontdekken, mijzelf te ontdekken, om ergens te zijn waar alles anders is, waar mensen al dan niet anders leven en denken en even weg te zijn uit mijn eigen vertrouwde omgeving. Om vervolgens weer terug te komen met nieuwe ervaringen. Als ik andere mensen via mijn foto’s mee kan laten genieten is dat mooi meegenomen! En die selfie-stick? Jazeker, die gaat gewoon lekker mee op reis.

Zo’n foto wil het ook nog weleens goed doen. Kijk mij hier in allerlei bochten wringen terwijl ik een foto maak en naar de waterval kijk…

En hier probeer ik het weer. Je ziet gewoon niet dat ik in mijn linkerhand een selfie-stick heb….

No comments yet.

Geef een reactie

Reis met mij mee!
Over de wereld en door het leven, naar bestemmingen ver weg en dichtbij.
We respect your privacy.
UA-66295536-1