Jakarta Hidden Tours – de verborgen kant van Jakarta

Ik ben in totaal vijf keer in Jakarta geweest en meestal blijf ik er toch zeker wel 4-6 dagen. Ik ben geadopteerd uit Jakarta en wil de stad ontdekken, leren kennen. Voor de gemiddelde toerist is 2 dagen al veel te lang. Het is immers een immens drukke stad met zoveel verkeer dat sommige mensen er letterlijk ziek van worden. Zelfs de ervaren reizigers vergissen zich soms in de stad, ze denken dat het een soort van Bangkok is. Ze gaan lopend de stad verkennen, maar tussen het verkeer en de uitlaatgassen en de constante drukte overal in de stad, maakt dat het allemaal te overweldigend is.
Ik heb ondertussen de stad beter leren kennen, neem het zoals het is en weet de rustige plekken op te zoeken en weet hoe ik in de stad moet reizen. Maar er was één plek die ik nog nooit van dichtbij had gezien, maar zeker wel onderdeel is van de stad die ik zo graag wil leren kennen, namelijk de sloppenwijken.

Kantoren, hotels en shopping malls
Als je vanaf het vliegveld Jakarta binnen rijdt, dan is de kans groot dat je vooral heel veel kantoren, shopping malls en hotels ziet. Jakarta heeft immers meer dan 120 shopping malls, waarvan een groot aantal niet alleen mega groot, ook nog eens erg luxe met winkels die voor de gemiddelde westerling nog te prijzig zijn. Hotels zijn er voor elk budget, zeer zeker ook voor de uber-rich. Als je hotel of hostel dan ook nog eens meer ten zuiden van Monas ligt (in de wijk Menteng bijvoorbeeld), dan komt het woord ‘armoede’ niet eens in je op. Menteng is een van de rijkere wijken, waar je zelfs gewoon kunt lopen. Ja, er is verkeer, maar de straten zijn breed met grote huizen en er zijn stoepen.
Dit is het Jakarta wat de overheid graag laat zien aan de buitenwereld; een economisch, welvarende en moderne stad. Klopt, dat is het ook. Maar een groot deel van de economie, zo’n 60%, is de informele economie. Dat zijn bijvoorbeeld de becak- en tricycle drivers en de straatverkopers. Zij wonen veelal in een van de vele sloppenwijken van Jakarta. Van een afstand zie je soms nog wel de buitenkant van deze wijken. En dan heb je nog zij die helemaal geen woning hebben. Het is deze kant van Jakarta die ik heb bezocht met Ronnie en Anneke van Hidden Tours Jakarta.

Slum tourism met Hidden Tours Jakarta?
Waar mensen nog weleens – terecht – hun twijfels bij hebben is slum tourism; toeristen die voor de lol of uit nieuwsgierigheid ergens sloppenwijken bezoeken, foto’s maken, selfies maken en dan weer vertrekken. Wat is de meerwaarde voor de mensen die er wonen?
Ik heb daar ook zo mijn twijfels bij. Na zo vaak in Jakarta te zijn geweest, is dit dan ook de eerste keer dat ik een bezoek heb gemaakt aan de sloppenwijken. Jakarta Hidden Tours verzorgen deze. Maar naast deze tours hebben ze ook projecten op het gebied van Emergency, Educatie en Empowerment. De helft van de 50 dollar gaat naar deze projecten, o.a. extra lessen aan de kinderen en een klein klaslokaaltje. Maar ook aan bijvoorbeeld dokterskosten. Deze tours doen ze nu al meer dan 10 jaar, de mensen kennen Ronnie en Anneke. Waar we ook kwamen, Anneke en Ronnie werden met open armen ontvangen. En ik ook. De mensen waren vriendelijk en lieten hun ‘woning’ zien. Ronnie noemt de mensen die aan de tour deelnemen ook deelnemers, geen bezoekers. Alles wat je wil weten kun je vragen. Ik heb geen enkele keer het gevoel gehad dat deze mensen werden uitgebuit of dat Ronnie en Anneke verkeerde bedoelingen hadden.
Nu snap ik dat sloppenwijken, waar ter wereld ook, geen attracties zijn waar je aapjes kunt kijken. En er zullen helaas nog veel organisaties zijn die alleen maar geld willen en niets teruggeven aan de wijken die ze bezoeken. Wel denk ik dat er ook veel organisaties zijn zoals Hidden Tours Jakarta die wel teruggeven aan de mensen. Ik las een keer een opmerking van een Indonesiër bij deze tours ‘waarom bezoek je ze niet in je eigen land?’ Heel simpel, wij hebben ze niet. In Nederland leven we in rijkdom, want we hebben over het algemeen al snel onze basisbehoeften bevredigd zoals een woning, eten en drinken. Daarnaast ook nog eens goede sociale voorzieningen zoals onderwijs, gezondheidszorg en vrij weinig corruptie. Er zijn hier in Nederland geen sloppenwijken zoals in Jakarta. Het kan geen kwaad als mensen deze wijken bezoeken, de verhalen horen en zien dat er nog heel erg veel ongelijkheid is op de wereld. Het zien en er rondlopen is anders dan het zien op tv. Misschien maakt het mensen net een beetje meer dankbaar voor wat we wel hebben. Dus nee, met de juiste organisatie ben ik niet tegen het bezoeken van sloppenwijken.

Waarom wilde ik het?
Ik kom uit Jakarta, ik was drie maanden toen ik werd geadopteerd. Ik ben nu 6 keer terug geweest naar Indonesië en heb er zelfs vrienden gemaakt. Ik wil gewoon telkens een stukje meer van Indonesië en Jakarta ontdekken. Daar horen de sloppenwijken ook bij. Al helemaal omdat de kans zeer groot is dat mijn biologische moeder ook uit de sloppenwijken vandaan komt. En ik er eigenlijk net zo goed had kunnen wonen, maar door een lot uit de loterij ben ik in een van de rijkste landen ter wereld terecht gekomen. Maar wil je Jakarta beter leren kennen, dan is het niet alleen de rijkdom waar je kennis mee moet maken, ook de armoede waar helaas een groot deel van bevolking nog steeds in leeft.

Hoe ziet de tour eruit?
De tour is of in de ochtend of in de middag. Ronnie en Anneke ontmoeten je ergens in een restaurant rondom het Fatahillah plein/Jakarta Old Town. Ik kan mij voorstellen dat iemand anders misschien andere plekken bezoekt, maar dit is wat ik heb bezocht. Van te voren wordt gevraagd om wat kleine dingen te kopen zoals medicijnen, snoepjes of schoolspullen/tekenspullen. Deze deel je onderweg uit.
Vanuit onze ontmoetingsplek gingen we naar de eerste wijk in het noorden van Jakarta. Wat meteen opviel was de vuilnisbelt en de mensen die er dus letterlijk meteen naast en omheen wonen. We ontmoette een aantal mensen en al snel bezochten we de donkere gangen van de sloppenwijken. Van buitenaf zie je eigenlijk alleen de brede straat, maar in al die kleine zijstraatjes wonen dus de mensen. Het is er donker, heel smal, kleine kamers (wat eigenlijk de huizen zijn) en er is 1 ruimte met een gat in de grond wat dus het toilet is en waar mensen zich kunnen wassen. Ze lieten mij ook nog de andere kant van het water zien waar de luxe flats staan. Aan die kant zie je straatverkopers met hun karretje eten verkopen, die dus aan de andere kant van het water wonen. Overigens zie je dit dus heel vaak in Jakarta; naast de sloppenwijken staan ineens dure flats of woonwijken, arm en rijk letterlijk naast elkaar.
Vanuit hier zijn we een andere wijk aan het spoor gaan bezoeken. Dezelfde smalle, donkere gangen, mensen die vriendelijk zijn en heel behulpzaam. Anneke vertelde dan dat ik uit Jakarta kom en ben geadopteerd en meteen wilde ze de naam van mijn biologische moeder weten en dachten ze na of ze konden helpen of dat ze misschien iets wisten.

We liepen in het donker en konden ergens naar boven klimmen naar het licht. En dan kom je dus uit bij het spoor. Bijna de hele spoorweg lang heb je dus dergelijke sloppenwijken. Het was ook in deze wijk dat ze een klaslokaaltje hebben gemaakt. Sommige kamers waren zo klein, zelfs een studentenwoning is nog groter. En in de meeste ruimtes betalen ze nog makkelijk 500.000 Rp en wonen ze soms met meer dan 2 personen.
Vanuit deze wijk liepen we nog naar een andere wijk waar de mensen wonen die helemaal geen woning hebben, zij slapen onder de brug. Ik vroeg wat ze dan doen als het regent. Ronnie vroeg het aan iemand en die persoon vertelde dat ze dan maar gaan staan en wachten tot het droog wordt.

Ronnie vertelde dat sommige mensen beginnen te huilen als ze dit zien of gaan huilen als ze thuiskomen. Mijn hart brak toen ik daar rondliep. En ook ik moest huilen toen ik weer in mijn hostel was. Deels de armoede die je ziet, maar ook het idee dat ik hier had kunnen wonen en mijn biologische moeder daar dus heeft gewoond? Dat is toch in en in triest….
Ronnie vertelde dat het vooral erg is, dat de mensen zich erbij neerleggen. Dat ze de situatie nu eenmaal maar accepteren. En het probleem is dat veel (delen van) sloppenwijken worden neergehaald door de overheid. De mensen worden dan in flats geplaatst die weliswaar veel beter zijn, maar het is vaak 10-20 kilometer verderop. Waarom halen ze de sloppenwijken niet neer om vervolgens deze flats op dezelfde plek terug te zetten? Dat heeft weer te maken met het feit dat de overheid liever andere zaken op die plek neerzet waar ze meer geld mee kunnen verdienen. En de overheid kan dit doen, want de meeste sloppenwijken staan er illegaal, dus al die honderdduizenden mensen kun je ieder moment gewoon uit hun huis zetten…
Ronnie maakt een onderscheid tussen de poor, de really poor en de extremely poor. En het zijn deze groepen en met name de laatste twee, die overal ter wereld arm lijken te blijven. Al groeit de economie nog zo hard, groepen mensen lijken altijd achter te blijven.

Wil je een compleet beeld hebben van de stad die je bezoekt, dan raad ik je deze tour aan. Je leert veel van Ronnie en Anneke, maar ook van de mensen die je ontmoet. En zoals ik al eerder zei, het laat je hopelijk wat meer relativeren in je eigen leven. Ronnie vertelde dat iemand tegen hem zei dat hij nooit meer zal klagen. Helaas weet ik uit ervaring dat je heel snel weer terugvalt in je oude patroon zodra je weer in je dagelijkse leven zit. Maar je bent je er op z’n minst meer van bewust. Van bewust dat er nog te veel ongelijkheid is tussen mensen en hopelijk laat het je nadenken wat jouw bijdrage kan zijn voor een betere en eerlijkere wereld.

2 Responses to “Jakarta Hidden Tours – de verborgen kant van Jakarta”

  1. Ingrid bres schreef:

    Hoi Diana,
    Hier kan ik niet zeggen wat mooi! maar wel dat je een integer stukje hebt geschreven over hoe het werkelijke leven daar ook is. En waar de welvaart uit bestaat en hoe die is verdeelt. Ook hier is stille armoede net zo goed, maar er bestaat huursubsidie en er zijn regelingen ook al zijn die minimaler a/h worden, er zijn regelingen.
    Of mensen hier ook echt ervaren dat ze in verhouding tot elders in de wereld welvarend zijn is een vraag.

    Je tevreden en gelukkig kunnen voelen blijkt subjectief.
    En zal van persoon tot persoon verschillen. Het is maar net wat je referentie kader is.Wat je ervaringen zijn ook. Een groter, echter beeld van de wereld helpt om je eigen leven in het juiste perspectief te kunnen zien.
    Wat dat betreft mag je jezelf ook gelukkig prijzen. deze dingen op de televisie zien blijft afstandelijk en het bewegende beeld in het kastje. Er zijn en meemaken is heel anders, dan kan je niet even koffie gaan zetten en er snel afstand van nemen als de ver van mijn bed show. Het is waar, je kunt nu eenmaal niet het leed van de hele wereld op je nemen maar je kunt altijd wel iets doen toch? Dank je voor dit inkijkje en Knuffel.

    • Diana van Ringelenstein schreef:

      Ha Ingrid,
      Er is hier idd stille armoede en die mensen die dit lezen denken; leuk die armoede in Jakarta, maar
      ik heb hier ook geen geld. Ik snap het, maar toch… Ik denk niet dat arme mensen zich hier welvarender
      voelen dan de mensen uit de sloppenwijken daar. Ik voel mij welvarender, maar arme mensen denk ik niet.
      Zij zitten nu in bijvoorbeeld schulden, zonder werk, etc. etc. en denken vaak niet; gelukkig leef ik in
      een land waar nog wat sociale zekerheid is zoals mijn uitkering. Je eigen leed voel je toch het hardst.
      En zoals ik al schreef, ook ik kan/zal weer klagen over mini-probleempjes en deze groter maken dan ze zijn.
      Ook al hoef ik mij geen zorgen te maken of ik elke dag eten heb, een dak boven mijn hoofd, de zekerheid van uitkeringen en zorg.
      Het sluipt er soms gewoon in omdat rijkdom normaal wordt.
      Zoals je zegt, tevreden en gelukkig voelen is subjectief. De een is al dolgelukkig met een kopje thee op een klein
      balkon, terwijl de ander…..3 maanden op reis moet 😉 Hahaha! Nou ja, je snapt wel :).

Geef een reactie

Reis met mij mee!
Over de wereld en door het leven, naar bestemmingen ver weg en dichtbij.
We respect your privacy.

UA-66295536-1